Tematik Analiz Sürecinde MAXQDA Kullanımı
Tematik analiz; görüşme, odak grup, gözlem, açık uçlu anket ve doküman gibi nitel verilerde tekrar eden anlam örüntülerini belirlemek, incelemek ve yorumlamak amacıyla kullanılan bir analiz yöntemidir.
MAXQDA, tematik analiz sürecinde verilerin düzenlenmesi, kodlanması, kod sisteminin geliştirilmesi, kodlanmış bölümlerin karşılaştırılması, temaların görselleştirilmesi ve bulguların raporlanması için kullanılabilir. Ancak program, araştırmacının yerine tema belirleyen veya bulguları otomatik olarak yorumlayan bir sistem değildir. Analizin niteliği; araştırma sorularına, kodlama kararlarına ve araştırmacının bağlamsal değerlendirmesine bağlıdır.
Tematik Analizde MAXQDA Ne İşe Yarar?
MAXQDA, tematik analiz sürecinin farklı aşamalarını tek bir proje dosyası içinde yürütmeye yardımcı olur. Program aracılığıyla:
- Araştırma verileri tek bir projede toplanabilir.
- Belgeler gruplara ve setlere ayrılabilir.
- Metin, ses, video, görsel ve anket verileri kodlanabilir.
- Ana kod ve alt kodlardan oluşan bir kod sistemi hazırlanabilir.
- Kodlama kararları memolarla kayıt altına alınabilir.
- Kodların belgeler arasındaki dağılımı karşılaştırılabilir.
- Kodlar arasındaki birliktelikler incelenebilir.
- Kodlanmış bölümler özetlenebilir.
- Tema ve alt tema ilişkileri görselleştirilebilir.
- Bulgular tablo, görsel veya metin olarak dışa aktarılabilir.
Bu özellikler analiz sürecini daha düzenli, izlenebilir ve sistematik hâle getirir.
1. Araştırma Sorularını Belirleyin
Tematik analize başlamadan önce araştırmanın amacı ve soruları açık biçimde belirlenmelidir. Araştırma soruları, verilerde hangi deneyimlerin, düşüncelerin veya anlamların inceleneceğine yön verir.
Örneğin araştırma sorusu şu şekilde olabilir:
Üniversite öğrencileri çevrim içi eğitim sürecini nasıl deneyimlemektedir?
Bu araştırma sorusu doğrultusunda aşağıdaki konular incelenebilir:
- Derslere erişim koşulları
- İnternet ve cihaz sorunları
- Öğrenme motivasyonu
- Öğretim elemanlarıyla iletişim
- Akran etkileşimi
- Bireysel öğrenme çabaları
- Akademik başarı
- Eğitimde fırsat eşitsizliği
Araştırma sorusu tematik analizin sınırlarını belirler. Bununla birlikte verilerde ortaya çıkan beklenmedik fakat araştırma açısından önemli deneyimler de göz ardı edilmemelidir.
2. MAXQDA Projesini Oluşturun
İlk olarak MAXQDA’da yeni bir proje oluşturulur. Proje dosyası; belgeleri, kodları, memoları, değişkenleri, görselleri ve analiz sonuçlarını birlikte saklar.
Proje oluşturulurken anlaşılır bir adlandırma kullanılabilir:
Çevrim İçi Eğitim Deneyimleri – Tematik Analiz
Proje dosyasının belirli aralıklarla yedeklenmesi önemlidir. Özellikle çok sayıda belgenin ve kodlanmış bölümün bulunduğu çalışmalarda farklı tarihlere ait yedeklerin saklanması veri kaybı riskini azaltır.
3. Araştırma Verilerini MAXQDA’ya Aktarın
MAXQDA’ya farklı türlerde nitel veri aktarılabilir:
- Word belgeleri
- PDF dosyaları
- Düz metin dosyaları
- Excel tabloları
- Açık uçlu anket yanıtları
- Görüşme transkriptleri
- Odak grup kayıtları
- Ses dosyaları
- Video kayıtları
- Görseller
- Web sayfaları
- Sosyal medya içerikleri
Belgeler programa aktarıldıktan sonra Belge Sistemi penceresinde görüntülenir.
Belgeleri Gruplandırma
Katılımcılar veya veri kaynakları belirli özelliklere göre belge grupları altında düzenlenebilir.
Örneğin:
Lisans Öğrencileri
- Katılımcı 1
- Katılımcı 2
- Katılımcı 3
Lisansüstü Öğrenciler
- Katılımcı 4
- Katılımcı 5
- Katılımcı 6
Bu yapı, analiz sürecinin ilerleyen aşamalarında farklı katılımcı gruplarının karşılaştırılmasını kolaylaştırır.
Belge Değişkenlerini Tanımlama
Katılımcılara ait yaş, cinsiyet, bölüm, sınıf düzeyi veya eğitim türü gibi bilgiler belge değişkenleri olarak tanımlanabilir.
Örnek değişkenler:
| Katılımcı | Bölüm | Sınıf | Eğitim türü |
|---|---|---|---|
| Katılımcı 1 | Bilgisayar Mühendisliği | 4 | Çevrim içi |
| Katılımcı 2 | İşletme | 3 | Hibrit |
| Katılımcı 3 | Psikoloji | 2 | Çevrim içi |
Belge değişkenleri, belirli gruplara ait verileri etkinleştirmek ve temaları katılımcı özelliklerine göre karşılaştırmak amacıyla kullanılabilir.
4. Verilere Aşina Olun
Kodlamaya başlamadan önce bütün belgeler dikkatli biçimde okunmalı; ses veya video kayıtları incelenmelidir. Bu aşamada amaç hemen kesin kodlar ve temalar oluşturmak değil, veri setinin genel yapısını anlamaktır.
Veriler incelenirken şu sorular sorulabilir:
- Katılımcılar hangi deneyimlerden söz ediyor?
- Hangi ifadeler farklı belgelerde tekrarlanıyor?
- Katılımcılar hangi konularda benzer düşüncelere sahip?
- Görüşler hangi noktalarda farklılaşıyor?
- Katılımcılar yaşadıkları olaylara nasıl anlam veriyor?
- Araştırma sorusuyla ilişkili hangi ifadeler öne çıkıyor?
- Beklenmedik veya aykırı görüşler bulunuyor mu?
- Belirli koşullar katılımcı deneyimlerini nasıl etkiliyor?
Memoları Kullanma
İlk okumalar sırasında ortaya çıkan düşünceler MAXQDA’daki memolara kaydedilebilir.
Belge memolarında şu bilgilere yer verilebilir:
- Katılımcının genel yaklaşımı
- Görüşmede öne çıkan konular
- Olası kodlar
- Dikkat çeken ifadeler
- Çelişkili görüşler
- Olası tema bağlantıları
- Araştırmacının analitik düşünceleri
Memolar yalnızca hatırlatma notu değildir. Temaların geliştirilmesine ve analiz sürecinde alınan kararların izlenmesine yardımcı olan araştırma kayıtlarıdır.
5. İlk Kodlamayı Gerçekleştirin
Kodlama, araştırma sorusuyla ilişkili veri bölümlerinin anlamlı etiketlerle işaretlenmesidir. MAXQDA’da bir metin bölümü seçildikten sonra yeni bir kod oluşturulabilir veya seçilen bölüm mevcut bir koda atanabilir.
Örneğin bir katılımcı şu ifadeyi kullanmış olsun:
“İnternet bağlantım sık sık kesildiği için canlı dersleri takip edemiyordum. Kaçırdığım konuları daha sonra ders kayıtlarından tek başıma öğrenmeye çalışıyordum.”
Bu ifade şu kodlarla işaretlenebilir:
- İnternet bağlantısının kesilmesi
- Canlı derse katılamama
- Ders kayıtlarını sonradan izleme
- Bireysel öğrenme çabası
Aynı veri bölümünde birden fazla anlam bulunuyorsa birden fazla kod kullanılabilir.
Tümevarımsal Kodlama
Kodlar doğrudan verilerde ortaya çıkan ifadelerden ve anlamlardan geliştirilir. Araştırmacı önceden kesin bir kod listesine bağlı kalmaz.
Tümdengelimsel Kodlama
Kodlar araştırma soruları, literatür, kuramsal çerçeve veya daha önce geliştirilmiş bir modele göre önceden hazırlanır.
Karma Kodlama
Başlangıçta araştırma soruları veya literatür doğrultusunda belirlenen kodlar kullanılır. Veriler incelendikçe yeni kodlar sisteme eklenir.
Tematik analiz çalışmalarında karma kodlama yaklaşımı, hem mevcut kuramsal bilgileri hem de verilerde ortaya çıkan yeni anlamları değerlendirme olanağı sağlar.
6. Kod Sistemini Düzenleyin
İlk kodlama sırasında çok sayıda benzer, geniş veya belirsiz kod oluşabilir. Bu nedenle kod sistemi belirli aralıklarla gözden geçirilmelidir.
Kod sistemi düzenlenirken:
- Aynı anlama gelen kodlar birleştirilebilir.
- Geniş kapsamlı kodlar alt kodlara ayrılabilir.
- Belirsiz kod adları açıklayıcı hâle getirilebilir.
- İlişkili kodlar kategoriler altında toplanabilir.
- Gereksiz kodlar yeniden değerlendirilebilir.
- Ana kod ve alt kod ilişkileri kurulabilir.
- Kodların tanımları kod memolarına yazılabilir.
Örnek kod sistemi:
Teknik Erişim Sorunları
- İnternet bağlantısının kesilmesi
- Düşük internet hızı
- Sisteme giriş yapamama
- Ses ve görüntü sorunları
- Cihaz yetersizliği
Bireysel Öğrenme Çabaları
- Ders kayıtlarını tekrar izleme
- Ek kaynaklardan yararlanma
- Bağımsız çalışma
- Arkadaşlardan yardım isteme
Sosyal Etkileşim Eksikliği
- Sınıf ortamından uzaklaşma
- Arkadaşlarla iletişimin azalması
- Derste görünmez hissetme
- Yalnızlık yaşama
Creative Coding Kullanımı
Çok sayıda kodun bulunduğu projelerde Creative Coding aracı kullanılabilir. Kodlar görsel bir çalışma alanına taşınarak gruplandırılabilir, birleştirilebilir ve aralarında ana kod–alt kod ilişkisi kurulabilir.
Creative Coding özellikle açık kodlama sonucunda oluşan dağınık kod sisteminin düzenlenmesinde yararlıdır. Bununla birlikte kodların hangi kategori altında bulunacağı araştırmacının bağlamsal değerlendirmesine göre belirlenmelidir. Aracın işleyişi MAXQDA Creative Coding kılavuzunda açıklanmaktadır.
7. Kodlardan Aday Temalara Geçin
Kodlama tamamlandıktan sonra ilişkili kodların birlikte ne anlattığı değerlendirilir. Bu aşamada kategorilerden daha geniş ve analitik anlam örüntüleri geliştirilir.
Kod, kategori ve tema arasındaki fark şu şekilde gösterilebilir:
| Düzey | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Kod | Belirli bir veri bölümünün anlamını ifade eder. | İnternet bağlantısının kesilmesi |
| Kategori | Benzer kodları ortak bir konu altında toplar. | Teknik erişim sorunları |
| Tema | Kodların araştırma konusu hakkında birlikte ne anlattığını açıklar. | Teknik erişim sorunlarının öğrenme katılımını zayıflatması |
Örneğin şu kodlar birlikte değerlendirilsin:
- İnternet bağlantısının kesilmesi
- Canlı derse katılamama
- Dersleri sonradan izleme
- Konuları anlamakta zorlanma
- Öğrenme motivasyonunun azalması
Bu kodlar için Teknik Sorunlar başlığı kullanılabilir. Ancak bu başlık yalnızca konuyu adlandırır.
Daha açıklayıcı bir aday tema şu şekilde oluşturulabilir:
Teknik Erişim Sorunlarının Öğrenme Katılımını Zayıflatması
Bu tema teknik problemlerin yalnızca yaşandığını değil, öğrencilerin eğitim deneyimini nasıl etkilediğini de ortaya koyar.
8. Kodlanmış Bölümleri Yeniden İnceleyin
Aday temalar oluşturulduktan sonra her temanın altında bulunan kodlanmış bölümler yeniden okunmalıdır. Bir kodun adı, içerdiği bütün ifadeleri doğru biçimde temsil etmeyebilir.
MAXQDA’da ilgili belgeler ve kodlar etkinleştirildiğinde Getirilen Bölümler penceresinde seçilen kodlara ait ifadeler birlikte görüntülenebilir.
Bu aşamada şu kontroller yapılabilir:
- Kodlanan ifadeler aynı anlamı taşıyor mu?
- Tema altında bulunan kodlar birbiriyle uyumlu mu?
- Temaya uymayan ifadeler var mı?
- Bazı kodların başka bir temaya taşınması gerekiyor mu?
- Tema yeterli veriyle destekleniyor mu?
- Tema yalnızca tek bir katılımcıya mı dayanıyor?
- Aykırı veya çelişkili görüşler bulunuyor mu?
Kodlanmış bölümlerin bağlamından kopuk değerlendirilmemesi önemlidir. Gerektiğinde ifadenin bulunduğu belgenin önceki ve sonraki bölümleri de okunmalıdır.
9. Kod Matrisi Tarayıcısıyla Temaların Dağılımını İnceleyin
Kod Matrisi Tarayıcısı, kodların hangi belgelerde, belge gruplarında veya katılımcılarda görüldüğünü karşılaştırmalı biçimde gösterir.
Matriste genellikle:
- Satırlarda kodlar,
- Sütunlarda belgeler veya katılımcılar,
- Hücrelerde kodlanmış bölüm sayısını gösteren semboller veya değerler bulunur.
Örnek:
| Kod | Katılımcı 1 | Katılımcı 2 | Katılımcı 3 |
|---|---|---|---|
| İnternet sorunları | 4 | 1 | 3 |
| Motivasyon kaybı | 2 | 3 | 1 |
| Bireysel çalışma | 1 | 2 | 4 |
| Öğretim elemanı desteği | 3 | 0 | 2 |
Bu tablo aşağıdaki soruların değerlendirilmesine yardımcı olur:
- Bir tema kaç farklı katılımcıda görülmektedir?
- Tema belirli bir grupta daha mı yaygındır?
- Tema yalnızca tek bir belgeye mi dayanmaktadır?
- Katılımcılar arasında hangi benzerlikler bulunmaktadır?
- Hangi katılımcılar farklı deneyimler aktarmaktadır?
Kod Matrisi Tarayıcısında hücreler yalnızca frekansı gösterir. Tema hakkında doğru yorum yapabilmek için hücrelerin arkasındaki kodlanmış ifadeler de incelenmelidir. Aracın güncel özellikleri MAXQDA Kod Matrisi Tarayıcısı kılavuzunda yer almaktadır.
10. Kod İlişkileri Tarayıcısıyla Birliktelikleri İnceleyin
Kod İlişkileri Tarayıcısı, kodların aynı veri bölümünde veya birbirine yakın konumlarda birlikte görülüp görülmediğini incelemek için kullanılabilir.
Örneğin şu kodların birlikte görülme durumları araştırılabilir:
- İnternet sorunları ve canlı derse katılamama
- Sosyal etkileşim eksikliği ve yalnızlık
- Öğretim elemanı desteği ve motivasyon
- Ders kayıtlarını izleme ve bireysel öğrenme
- Cihaz yetersizliği ve fırsat eşitsizliği
Kodların sık sık birlikte görülmesi, aralarında anlamlı bir bağlantı bulunabileceğine işaret edebilir. Ancak kod birlikteliği tek başına neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.
Örneğin İnternet Sorunları ile Motivasyon Kaybı kodlarının aynı ifadelerde görülmesi, internet sorunlarının motivasyonu etkileyebileceğini düşündürebilir. Bu yorumun yapılabilmesi için katılımcı ifadelerinin bağlamı ayrıca incelenmelidir.
11. Summary Grid ile Verileri Özetleyin
Çok sayıda katılımcının bulunduğu çalışmalarda her katılımcının belirli bir tema hakkındaki görüşlerini ayrı ayrı takip etmek zorlaşabilir. Summary Grid, belge ve kod kesişimlerinde bulunan kodlanmış bölümlerin araştırmacı tarafından özetlenmesini sağlar.
Örneğin:
| Katılımcı | Teknik sorunlara ilişkin özet |
|---|---|
| Katılımcı 1 | İnternet kesintileri nedeniyle canlı derslere düzenli katılamamıştır. |
| Katılımcı 2 | İnternet sorunu yaşamamış ancak ortak cihaz kullanmak zorunda kalmıştır. |
| Katılımcı 3 | Mobil internet maliyeti nedeniyle bazı dersleri kaçırmıştır. |
Summary Grid kullanılarak:
- Katılımcıların benzer deneyimleri karşılaştırılabilir.
- Görüşler arasındaki farklılıklar belirlenebilir.
- Uzun kodlanmış bölümler daha yönetilebilir hâle getirilebilir.
- Tema açıklamaları hazırlanabilir.
- Bulgular bölümünün temel yapısı oluşturulabilir.
Hazırlanan özetler özgün kodlanmış bölümlerle bağlantılı kalır. Böylece araştırmacı gerektiğinde ham veriye geri dönebilir. Bu yapı MAXQDA Summary Grid açıklamasında ayrıntılı olarak gösterilmektedir.
12. Temaları Gözden Geçirin
Aday temalar hem kodlanmış bölümler hem de veri setinin tamamı üzerinden değerlendirilmelidir.
Tema incelemesinde şu sorular kullanılabilir:
- Tema araştırma sorusuna cevap veriyor mu?
- Tema altında bulunan ifadeler ortak bir anlam taşıyor mu?
- Tema gereğinden fazla geniş mi?
- Tema çok dar veya yetersiz mi?
- İki tema aynı anlamı mı açıklıyor?
- Bazı temalar birleştirilmeli mi?
- Tema alt temalara ayrılmalı mı?
- Temaya uymayan ifadeler bulunuyor mu?
- Tema farklı katılımcılardan veri içeriyor mu?
- Aykırı görüşler temanın kapsamını değiştiriyor mu?
- Tema veri setinin bütününü doğru temsil ediyor mu?
Örneğin Çevrim İçi Eğitim Sorunları adlı bir tema; teknik erişim, sosyal izolasyon, motivasyon ve öğretim elemanı desteği gibi farklı anlamları birlikte içeriyorsa gereğinden fazla geniş olabilir.
Bu yapı şu temalara ayrılabilir:
- Teknik Erişim Sorunlarının Ders Katılımını Engellemesi
- Akran Etkileşimi Eksikliğinin Yalnızlığı Artırması
- Öğrenme Sorumluluğunun Bireyselleşmesi
- Öğretim Elemanı Desteğinin Motivasyonu Koruması
13. Temaları Tanımlayın ve Adlandırın
Her tema için açık bir tanım hazırlanmalıdır. Tema adı, yalnızca genel bir konuyu değil, verilerde belirlenen anlam örüntüsünü ifade etmelidir.
| Genel tema adı | Açıklayıcı tema adı |
|---|---|
| Teknik Sorunlar | Teknik Erişim Sorunlarının Ders Katılımını Engellemesi |
| Motivasyon | Çevrim İçi Eğitimde Öğrenme Motivasyonunun Zayıflaması |
| Yalnızlık | Akran Etkileşimi Eksikliğinin Yalnızlığı Artırması |
| Destek | Öğretim Elemanı Desteğinin Öğrenme Sürecini Güçlendirmesi |
| Bireysel Çaba | Öğrenme Sorumluluğunun Öğrenciye Geçmesi |
Her tema için bir tema memosu hazırlanabilir. Tema memosunda şu bilgiler bulunabilir:
- Temanın adı
- Temanın tanımı
- Temanın temel anlamı
- Temaya dâhil edilen kodlar
- Temaya dâhil edilmeyen durumlar
- Ana tema ve alt tema ilişkileri
- Temayı destekleyen katılımcı ifadeleri
- Aykırı veya çelişkili görüşler
- Temanın araştırma sorusuyla ilişkisi
- Diğer temalarla bağlantısı
- Analiz sırasında alınan kararlar
14. Temaları MAXMaps ile Görselleştirin
MAXMaps, temalar, alt temalar, kodlar, belgeler ve memolar arasındaki ilişkileri görsel haritalarla göstermeye yardımcı olur.
Örnek bir tema yapısı:
ANA TEMA: Çevrim İçi Eğitimde Erişim Eşitsizliği
- İnternet Altyapısının Yetersizliği
- Bağlantı kesintileri
- Düşük internet hızı
- Mobil internet kullanımı
- Cihazlara Erişim Güçlüğü
- Ortak bilgisayar kullanımı
- Telefonla derse katılma
- Uygun cihaz bulunmaması
- Ekonomik Koşulların Erişimi Sınırlandırması
- İnternet paketi maliyeti
- Yeni cihaz alamama
- Uygun çalışma ortamı oluşturamama
Bu yapı MAXMaps üzerinde ana tema, alt temalar ve destekleyici kodlar arasındaki bağlantılar kullanılarak görselleştirilebilir.
Görsel haritalar:
- Tema yapısının kontrol edilmesini,
- Temalar arasındaki bağlantıların incelenmesini,
- Karmaşık kod sistemlerinin sadeleştirilmesini,
- Sunum ve raporlarda analiz yapısının açıklanmasını kolaylaştırabilir.
Ancak görsel yakınlık veya bağlantı, tek başına analitik ilişki kanıtı olarak değerlendirilmemelidir.
15. Bulguları Raporlayın
Tematik analiz sonuçları yalnızca tema adları, kod sayıları veya görseller kullanılarak sunulmamalıdır. Her temanın anlamı açıklanmalı ve yapılan yorumlar katılımcı ifadeleriyle desteklenmelidir.
Örnek bulgu anlatımı:
Teknik Erişim Sorunlarının Ders Katılımını Engellemesi
Katılımcıların bir bölümü, internet bağlantısında yaşanan kesintiler ve uygun cihaz bulunmaması nedeniyle canlı derslere düzenli katılamadığını belirtmiştir. Dersleri kaçıran öğrenciler, kayıtları daha sonra izleyerek öğrenme sürecini bireysel olarak sürdürmeye çalışmıştır. Ancak bu durum bazı öğrencilerin konuları anlamakta zorlanmasına ve öğrenme motivasyonlarının azalmasına neden olmuştur.
Bu açıklamanın ardından temayı destekleyen katılımcı ifadelerine yer verilebilir:
“Canlı ders sırasında bağlantım kesildiğinde konunun devamını kaçırıyordum. Kaydı daha sonra izlesem bile soru soramadığım için bazı bölümleri anlayamıyordum.”
(Katılımcı 3)
Katılımcı alıntıları:
- Yapılan yorumu doğrudan desteklemelidir.
- Bağlamından koparılmamalıdır.
- Gereksiz ölçüde uzun olmamalıdır.
- Katılımcı kimliğini açıklamamalıdır.
- Farklı veya aykırı görüşleri de temsil edebilmelidir.
MAXQDA ile Tematik Analiz Örneği
Araştırma konusu: Üniversite öğrencilerinin çevrim içi eğitim deneyimleri
| Ana tema | Alt tema veya destekleyici kodlar |
|---|---|
| Teknik Erişim Sorunlarının Katılımı Engellemesi | İnternet kesintisi, cihaz yetersizliği, sisteme giriş sorunu |
| Öğrenme Sorumluluğunun Bireyselleşmesi | Ders kayıtlarını izleme, ek kaynak arama, bağımsız çalışma |
| Sosyal Etkileşim Eksikliğinin Yalnızlık Yaratması | Arkadaşlardan uzaklaşma, sınıf ortamını özleme, iletişim eksikliği |
| Öğrenme Motivasyonunun Zayıflaması | Erteleme, derse katılmak istememe, akademik umutsuzluk |
| Öğretim Elemanı Desteğinin Koruyucu Rolü | Hızlı geri bildirim, bireysel destek, ulaşılabilirlik |
Bu yapı, çevrim içi eğitimin yalnızca teknik yönlerini değil; öğrencilerin bireysel, sosyal ve akademik deneyimlerini de birlikte incelemeyi sağlar.
Tematik Analizde MAXQDA Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- MAXQDA, araştırmacının yerine otomatik olarak tema belirlemez.
- Kod frekansı tek başına önem göstergesi değildir.
- En sık kullanılan kodlar her zaman en önemli bulguları temsil etmez.
- Az sayıda katılımcıda görülen fakat araştırma açısından önemli deneyimler göz ardı edilmemelidir.
- Kodlar bağlamından koparılarak yorumlanmamalıdır.
- Bir ana kod doğrudan tema olarak kabul edilmemelidir.
- Kod birliktelikleri doğrudan neden-sonuç ilişkisi olarak değerlendirilmemelidir.
- Tema adları çok genel bırakılmamalıdır.
- Bir tema birbirinden farklı çok sayıda anlamı içermemelidir.
- Katılımcılar arasındaki benzerlikler kadar farklılıklar da incelenmelidir.
- Aykırı ve çelişkili görüşlere bulgularda yer verilmelidir.
- Belgelerin uzunlukları arasındaki farklılıklar dikkate alınmalıdır.
- Analiz kararları kod memolarına ve tema memolarına kaydedilmelidir.
- Tema sistemi veri setinin tamamı üzerinden kontrol edilmelidir.
- Tablolar ve görseller araştırmacının bağlamsal yorumunun yerine geçmemelidir.
- Analiz boyunca proje dosyasının düzenli yedekleri alınmalıdır.
Tematik Analiz Kontrol Listesi
Analiz tamamlanmadan önce şu sorular gözden geçirilebilir:
- Araştırma soruları açık biçimde belirlenmiş mi?
- Belgeler ve katılımcı bilgileri düzenli mi?
- Veri setinin tamamı dikkatli biçimde incelendi mi?
- Kodların tanımları açık mı?
- Benzer kodlar birleştirildi mi?
- Geniş kodlar gerektiğinde alt kodlara ayrıldı mı?
- Kodlar ile temalar arasındaki fark korundu mu?
- Her tema araştırma sorusuna katkı sağlıyor mu?
- Temalar yeterli veriyle destekleniyor mu?
- Temalar birbirinden açık biçimde ayrılıyor mu?
- Aykırı ve çelişkili ifadeler incelendi mi?
- Her tema için açıklayıcı bir tanım hazırlandı mı?
- Tema memoları oluşturuldu mu?
- Bulguları destekleyen uygun alıntılar seçildi mi?
- Kod frekansları bağlamıyla birlikte değerlendirildi mi?
- Temalar veri setinin tamamı üzerinden yeniden kontrol edildi mi?
Tematik analiz sürecinde MAXQDA kullanımı; verilerin projeye aktarılması, düzenlenmesi, ayrıntılı biçimde incelenmesi, anlamlı bölümlerin kodlanması, kodların kategoriler altında toplanması ve tekrar eden anlam örüntülerinin temalara dönüştürülmesi aşamalarından oluşur.
Creative Coding kod sisteminin düzenlenmesine, Kod Matrisi Tarayıcısı temaların belgeler arasındaki dağılımının incelenmesine, Kod İlişkileri Tarayıcısı kod birlikteliklerinin değerlendirilmesine, Summary Grid katılımcı görüşlerinin özetlenmesine ve MAXMaps tema ilişkilerinin görselleştirilmesine yardımcı olur.
Bununla birlikte güçlü bir tematik analiz yalnızca yazılım araçlarına dayanmaz. Temaların araştırma sorularıyla ilişkilendirilmesi, katılımcı ifadelerinin bağlam içinde değerlendirilmesi, aykırı görüşlerin incelenmesi ve yorumların verilerle desteklenmesi gerekir. Tematik analizin temel aşamaları, MAXQDA’nın güncel tematik analiz rehberinde de veriye aşina olma, kodlama, tema geliştirme, temaları gözden geçirme, tanımlama ve raporlama süreci olarak açıklanmaktadır.

