MAXQDA ile Tema ve Alt Tema Oluşturma
MAXQDA’da tema ve alt tema oluşturma, benzer kodları anlamlı gruplar altında düzenleyerek araştırma verilerindeki ortak örüntüleri ortaya çıkarmayı sağlar.
Kodları Gözden Geçirin
Öncelikle kodlanmış bölümler yeniden incelenmelidir. Aynı veya benzer anlamı taşıyan kodlar belirlenerek ortak kategoriler altında toplanabilir.
Örneğin:
- İnternet bağlantısının kesilmesi
- Düşük internet hızı
- Sisteme giriş sorunu
- Cihaz yetersizliği
Bu kodlar Teknik Erişim Sorunları kategorisi altında birleştirilebilir.
Ana Tema Oluşturun
Ana tema, birden fazla kodun araştırma sorusu açısından birlikte ne ifade ettiğini açıklamalıdır.
Örneğin Teknik Sorunlar yerine daha açıklayıcı bir tema adı kullanılabilir:
Teknik Erişim Sorunlarının Ders Katılımını Engellemesi
Bu başlık yalnızca konuyu değil, sorunun katılımcılar üzerindeki etkisini de gösterir.
Alt Temaları Belirleyin
Ana tema içinde farklı fakat ilişkili boyutlar bulunuyorsa alt temalar oluşturulabilir.
Ana Tema: Çevrim İçi Eğitimde Erişim Eşitsizliği
- İnternet Altyapısının Yetersizliği
- Bağlantı kesintileri
- Düşük internet hızı
- Mobil internet kullanımı
- Cihazlara Erişim Güçlüğü
- Ortak bilgisayar kullanımı
- Telefonla derse katılma
- Uygun cihaz bulunmaması
- Ekonomik Koşulların Erişimi Sınırlandırması
- İnternet paketi maliyeti
- Yeni cihaz alamama
Alt temalar, ana temanın belirli yönlerini açıklamalı ve doğrudan ana temayla ilişkili olmalıdır.
Kod Sistemini Düzenleyin
MAXQDA’daki Kod Sistemi penceresinde ana kodlar ve alt kodlar hiyerarşik olarak düzenlenebilir. Kodlar sürüklenerek ilgili ana kodun altına taşınabilir.
Çok sayıda kod bulunuyorsa Creative Coding aracı kullanılarak kodlar görsel çalışma alanında gruplandırılabilir ve tema yapısı düzenlenebilir.
Temaları Kontrol Edin
Oluşturulan temalar şu sorularla değerlendirilmelidir:
- Tema araştırma sorusuna cevap veriyor mu?
- Tema altındaki kodlar birbiriyle uyumlu mu?
- Tema yeterli sayıda veriyle destekleniyor mu?
- Ana tema ve alt temalar arasında açık bir ilişki var mı?
- Tema diğer temalardan ayrılıyor mu?
- Aykırı görüşler dikkate alındı mı?
Tema yapısı yalnızca kod frekanslarına göre oluşturulmamalıdır. Kodlanmış ifadelerin bağlamı ve katılımcıların anlatmak istediği anlam birlikte değerlendirilmelidir.
Tema Memoları Oluşturun
Her tema için bir memo hazırlanarak şu bilgiler kaydedilebilir:
- Temanın tanımı
- Temaya dâhil edilen kodlar
- Alt temalar
- Destekleyici katılımcı ifadeleri
- Aykırı görüşler
- Araştırma sorusuyla ilişkisi
Bu memolar, analiz kararlarının izlenmesini ve bulguların yazılmasını kolaylaştırır.
Örnek Tema Sistemi
| Ana tema | Alt temalar veya ilgili kodlar |
|---|---|
| Teknik Erişim Sorunlarının Katılımı Engellemesi | İnternet kesintisi, cihaz yetersizliği, sisteme giriş sorunu |
| Sosyal Etkileşim Eksikliğinin Yalnızlık Yaratması | Arkadaşlardan uzaklaşma, iletişim eksikliği |
| Öğrenme Motivasyonunun Zayıflaması | Erteleme, derse katılmak istememe |
| Öğretim Elemanı Desteğinin Süreci Güçlendirmesi | Hızlı geri bildirim, ulaşılabilirlik, bireysel destek |
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Her kod doğrudan tema olarak kabul edilmemelidir.
- Tema adları çok genel bırakılmamalıdır.
- İlişkisiz kodlar aynı tema altında toplanmamalıdır.
- En sık kullanılan kodlar her zaman en önemli bulgular değildir.
- Temalar analiz ilerledikçe birleştirilebilir, ayrılabilir veya yeniden adlandırılabilir.
- Tema ve alt tema yapısı veri setinin tamamında kontrol edilmelidir.
MAXQDA ile tema ve alt tema oluşturma sürecinde önce benzer kodlar gruplandırılır, ardından bu kodların birlikte açıkladığı anlam örüntüleri belirlenir. Ana temalar araştırmanın temel bulgularını, alt temalar ise bu bulguların farklı boyutlarını göstermelidir.