MAXQDA Tematik Analiz Örneği
Bu örnekte üniversite öğrencilerinin çevrim içi eğitim deneyimlerine ilişkin görüşmelerin MAXQDA ile nasıl analiz edilebileceği gösterilmektedir.
Araştırma Konusu
Araştırma sorusu: Üniversite öğrencileri çevrim içi eğitim sürecini nasıl deneyimlemektedir?
Öğrencilerle yapılan görüşmeler yazıya aktarılarak MAXQDA projesine eklenir. Her katılımcının görüşmesi ayrı bir belge olarak düzenlenir.
Verilerin Kodlanması
Görüşmeler okunarak araştırma sorusuyla ilişkili ifadeler kodlanır.
Örnek katılımcı ifadesi:
“İnternet bağlantım kesildiği için canlı dersleri kaçırıyordum. Daha sonra ders kayıtlarını tek başıma izlemek zorunda kalıyordum.”
Bu ifade şu kodlarla işaretlenebilir:
- İnternet bağlantısı sorunu
- Canlı derse katılamama
- Ders kayıtlarını izleme
- Bireysel öğrenme çabası
Aynı anlamı taşıyan ifadelerde ortak kodlar kullanılarak veriler karşılaştırılabilir hâle getirilir.
Kodlardan Temalara Geçiş
Benzer kodlar bir araya getirilerek kategoriler ve temalar oluşturulur.
| Kodlar | Tema |
|---|---|
| İnternet kesintisi, cihaz yetersizliği, sisteme giriş sorunu | Teknik Sorunların Derse Katılımı Engellemesi |
| Ders kayıtlarını izleme, ek kaynak kullanma, bağımsız çalışma | Öğrenme Sorumluluğunun Bireyselleşmesi |
| Arkadaşlarla iletişimin azalması, yalnızlık, sınıf ortamını özleme | Sosyal Etkileşim Eksikliği |
| Erteleme, isteksizlik, dikkat dağınıklığı | Öğrenme Motivasyonunun Zayıflaması |
| Hızlı geri bildirim, bireysel destek, ulaşılabilirlik | Öğretim Elemanı Desteği |
Temalar yalnızca kod sıklığına göre değil, katılımcı ifadelerinin anlamı ve araştırma sorusuyla ilişkisi dikkate alınarak belirlenmelidir.
Temaların MAXQDA ile İncelenmesi
MAXQDA’daki farklı araçlar temaların değerlendirilmesine yardımcı olabilir:
- Kod Matrisi Tarayıcısı: Kodların katılımcılar arasındaki dağılımını gösterir.
- Kod İlişkileri Tarayıcısı: Birlikte kullanılan kodları incelemeyi sağlar.
- Getirilen Bölümler: Seçilen kodlara ait ifadeleri birlikte gösterir.
- Summary Grid: Katılımcıların görüşlerini tema bazında özetlemeye yardımcı olur.
- MAXMaps: Tema, alt tema ve kod ilişkilerini görselleştirir.
Bu araçlardan elde edilen sayısal veya görsel sonuçlar, kodlanmış ifadeler incelenmeden yorumlanmamalıdır.
Örnek Tema Yorumu
Teknik Sorunların Derse Katılımı Engellemesi
Katılımcıların bir bölümü, internet kesintileri ve uygun cihaz bulunmaması nedeniyle canlı derslere düzenli katılamadığını belirtmiştir. Dersleri kaçıran öğrenciler kayıtları sonradan izlemeye çalışmış, ancak soru soramamak ve konuları tek başına öğrenmek bazı öğrencilerin motivasyonunu olumsuz etkilemiştir.
Bu yorum, uygun katılımcı alıntılarıyla desteklenebilir:
“Bağlantım kesildiğinde konunun devamını kaçırıyordum. Kaydı izlesem bile anlamadığım yerleri soramıyordum.”
(Katılımcı 4)
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- MAXQDA temaları araştırmacının yerine belirlemez.
- Her kod doğrudan tema olarak kullanılmamalıdır.
- Tema adları, verilerde ortaya çıkan temel anlamı açıklamalıdır.
- Kod frekansları tek başına önem göstergesi değildir.
- Aykırı ve farklı görüşler de incelenmelidir.
- Bulgular katılımcı ifadeleriyle desteklenmelidir.
- Temalar veri setinin tamamı üzerinden kontrol edilmelidir.
MAXQDA ile tematik analiz yapılırken görüşmeler programa aktarılır, anlamlı ifadeler kodlanır ve ilişkili kodlar temalar altında birleştirilir. MAXQDA’nın analiz araçları kodların karşılaştırılmasını kolaylaştırsa da temaların geliştirilmesi ve yorumlanması araştırmacının analitik değerlendirmesine dayanır.