MAXQDA Türkçe Kullanım Rehberi

MAXQDA; görüşme, açık uçlu anket, odak grup, doküman, görsel, ses ve video verilerinin düzenlenmesi, kodlanması ve analiz edilmesi için kullanılan bir nitel veri analizi programıdır.

Bu rehberde MAXQDA’nın Türkçe kullanımı, proje oluşturmadan bulguların raporlanmasına kadar temel adımlarla açıklanmaktadır.

MAXQDA Türkçe Nasıl Yapılır?

MAXQDA’nın arayüz dilini değiştirmek için program ayarlarından Türkçe seçeneği işaretlenir. Dil değişikliğinin uygulanması için programın yeniden başlatılması gerekebilir.

Türkçe arayüz sayesinde belge aktarma, kod oluşturma, analiz araçlarını kullanma ve sonuçları dışa aktarma işlemleri daha kolay takip edilebilir.

1. Yeni Proje Oluşturma

Program açıldıktan sonra Yeni Proje seçeneğine tıklanır. Projeye araştırmanın konusunu açıklayan uygun bir ad verilir.

Örneğin:

Yüksek Lisans Tezi Görüşme Analizi

Araştırmaya ait belgeler, kodlar, memolar ve analiz sonuçları bu proje içerisinde saklanır.

2. Verileri MAXQDA’ya Aktarma

Görüşme metinleri, Word ve PDF belgeleri, açık uçlu anket yanıtları, Excel tabloları, görseller, ses ve video kayıtları projeye aktarılabilir.

Belgeler araştırmanın yapısına göre gruplandırılabilir:

• Öğrenci görüşmeleri
• Öğretmen görüşmeleri
• Yönetici görüşmeleri
• Odak grup kayıtları
• Kurumsal belgeler

Düzenli bir belge sistemi, analiz sırasında verilere daha kolay ulaşılmasını sağlar.

3. Kod Sistemi Oluşturma

Kodlar, verilerdeki düşünceleri ve deneyimleri sınıflandırmak için kullanılan kısa etiketlerdir. Kod Sistemi bölümünde ana kodlar ve alt kodlar oluşturulabilir.

Örnek kod sistemi:

• Eğitim sürecinde yaşanan sorunlar
  • Teknik problemler
  • İletişim eksikliği
  • Motivasyon kaybı
• Olumlu deneyimler
  • Zaman tasarrufu
  • Kaynaklara kolay erişim

Kod adları açık, anlaşılır ve araştırma sorularıyla bağlantılı olmalıdır.

4. Verileri Kodlama

Kodlama yapmak için belge içerisindeki anlamlı bölüm seçilir ve ilgili kodla ilişkilendirilir.

Örneğin:

“İnternet bağlantım sürekli kesildiği için çevrim içi derslere katılmakta zorlandım.”

Bu ifade Teknik problemler ve Derse katılım güçlüğü kodlarıyla kodlanabilir.

Aynı metin bölümü birden fazla kodla ilişkilendirilebilir. Ancak benzer anlamdaki ifadeler için gereksiz yere yeni kodlar oluşturulmamalıdır.

5. Tema ve Alt Tema Oluşturma

Kodlama tamamlandıktan sonra ilişkili kodlar daha geniş temalar altında birleştirilir. Temalar, araştırma verilerinde tekrar eden ortak düşünceleri ve örüntüleri temsil eder.

Örneğin Uzaktan Eğitimde Yaşanan Güçlükler teması altında şu alt temalar bulunabilir:

• Teknik sorunlar
• İletişim eksikliği
• Dikkat dağınıklığı
• Motivasyon kaybı
• Derslere erişim sorunu

6. MAXQDA Analiz Araçlarını Kullanma

MAXQDA, kodlanmış verilerin karşılaştırılması ve görselleştirilmesi için çeşitli araçlar sunar:

• Kod Matrisi Tarayıcısı: Kodların belgeler veya katılımcılar arasındaki dağılımını gösterir.
• Kod İlişkileri Tarayıcısı: Birlikte kullanılan kodları inceler.
• MAXMaps: Kodlar, temalar ve belgeler arasındaki ilişkileri görselleştirir.
• Kelime Frekansları: Metinlerde sık kullanılan kelimeleri belirler.
• Memolar: Analiz sürecindeki açıklamaların ve araştırmacı notlarının kaydedilmesini sağlar.

Bu araçlardan elde edilen sayısal sonuçlar tek başına araştırma bulgusu olarak değerlendirilmemelidir.

7. Bulguları Raporlama

Kodlama ve tema oluşturma işlemlerinden sonra bulgular araştırma sorularına göre düzenlenir. Her tema açıklanmalı ve uygun katılımcı ifadeleriyle desteklenmelidir.

Katılımcıların gizliliğini korumak için gerçek isimler yerine K1, K2 veya Katılımcı 3 gibi ifadeler kullanılabilir. Kod sistemleri, tablolar ve görseller dışa aktarılarak araştırma raporuna eklenebilir.

MAXQDA Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Kodlamaya başlamadan önce araştırma soruları belirlenmelidir.
• Her cümle için ayrı kod oluşturulmamalıdır.
• Benzer kodlar gerektiğinde birleştirilmelidir.
• Kodların anlamları ve kullanım kuralları açıklanmalıdır.
• Analiz kararları memolarla kaydedilmelidir.
• Katılımcı ifadeleri bağlamından koparılmamalıdır.
• Proje dosyası düzenli olarak yedeklenmelidir.
• Program çıktıları doğrudan araştırma sonucu kabul edilmemelidir.

MAXQDA Türkçe kullanımı; proje oluşturma, veri aktarma, kod sistemi hazırlama, metinleri kodlama, tema geliştirme ve bulguları raporlama aşamalarından oluşur.

Programın Türkçe arayüzü işlemlerin daha kolay takip edilmesini sağlasa da güvenilir bir analiz için doğru araştırma yöntemi, tutarlı kodlama ve bilimsel yorumlama gereklidir.